Safahat Sözlüğü
Hukuk profesyonelleri için dijital dönüşüm, yapay zeka ve operasyonel verimlilik kavramları sözlüğü.
A
Aciz Vesikası
Alacağın, borçlunun haczedilebilir malı bulunmadığı için tahsil edilemediğini gösteren belge. Alacağın hukukî ve muhasebesel değerlendirmesini birlikte etkiler.
Adli Tatil
20 Temmuz–31 Ağustos arasında yargı faaliyetinin sınırlandığı dönem. Bu dönemde biten süreler, tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır; süre hesabında sık hata kaynağıdır.
Alacak Portföyü Yönetimi
Çok sayıda borçluya ait dosyaların tahsil kabiliyeti, aşaması ve maliyetine göre birlikte yönetilmesi. Tahsilat oranı, dosya başı maliyet ve ortalama tahsil süresi temel göstergelerdir.
Ara Karar
Mahkemenin yargılama sırasında verdiği, uyuşmazlığı sonuçlandırmayan usulî karar. Her ara karar genellikle taraflar için yeni bir süre veya edim doğurur.
Arabuluculuk Son Tutanağı
Arabuluculuk sürecinin anlaşma veya anlaşmama ile sonuçlandığını gösteren belge. Anlaşma tutanağı, şartları varsa ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir.
Atıf Doğrulama (Grounding) ⭐
Üretilen her cümlenin dayandığı kaynağın (madde, karar, dosya evrakı) sistem tarafından işaretlenmesi ve kullanıcının tek tıkla asıl metne ulaşabilmesi. Yapay zekâ çıktısının hukukî olarak kullanılabilir hâle gelmesini sağlayan mekanizmadır.
Aydınlatma Yükümlülüğü
Kişisel verisi işlenen kişinin, işlemenin amacı ve kapsamı hakkında bilgilendirilmesi zorunluluğu. Yapay zekâ destekli işlemede bu bilgilendirmenin kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Aşama Tespiti (Sonraki Adım Önerisi)
Dosyanın son safahat kayıtlarından bulunduğu usul aşamasının belirlenmesi ve bu aşamaya uygun işlemin önerilmesi. Süre kaçırma ve atlanan işlem riskini azaltır.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT)
Vekâlet ücretinin alt sınırını yıllık olarak belirleyen tarife. Yargılama sonunda karşı yana yükletilecek ücretin hesabında esas alınır.
B
Bağlam Penceresi (Context Window)
Bir modelin tek seferde işleyebileceği azami metin miktarı. Yüzlerce sayfalık bilirkişi raporlarının parçalanarak ve önceliklendirilerek verilmesi gerekliliğini doğurur.
Banka Mutabakatı
Banka hesap hareketlerinin muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılıp eşleştirilmesi. Otomatik eşleştirme, tahsilatın hangi dosyaya ait olduğunun tespitini hızlandırır.
Bekletici Mesele
Görülmekte olan davanın sonucunun başka bir dava veya mercinin kararına bağlı olduğu hâllerde yargılamanın bekletilmesi. Dosya takibinde "pasif ama canlı" durumların yönetilmesini gerektirir.
Belge Bütünlüğü ve Sürüm Takibi
Bir belgenin taslaktan imzalı nihai hâline kadar geçirdiği değişikliklerin izlenebilir olması. "Hangi sürüm sunuldu" sorusunun tek doğru cevabını üretir.
Belge Türü Tanıma (Sınıflandırma)
Gelen evrakın (tensip zaptı, ödeme emri, bilirkişi raporu, tebligat zarfı) otomatik olarak türlendirilmesi. Doğru iş akışının ve sürenin tetiklenmesi buna bağlıdır.
Bilgi Çıkarımı (Varlık Çıkarımı)
Serbest metinden yapılandırılmış alanların (dosya numarası, taraf adları, tutar, tarih, mahkeme) çekilmesi. El ile veri girişini ortadan kaldıran temel yetenektir.
Bilirkişi Raporu
Mahkemenin çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren konuda görevlendirdiği kişinin sunduğu rapor. Yüzlerce sayfalık raporların hesap yöntemi, varsayımları ve sonuç kısmının çıkarılması yapay zekâ destekli özetlemenin en somut kullanım alanıdır.
Bölge Adliye Mahkemesi (BAM)
İstinaf incelemesini yapan mahkeme. Kararları, yerel mahkeme kararlarından farklı bir emsal değeri taşır ve içtihat araştırmasında ayrı kaynak olarak ele alınmalıdır.
Büyük Dil Modeli (LLM) ⭐
Çok büyük metin külliyatı üzerinde eğitilerek dil üretme ve anlama yeteneği kazanan yapay zekâ modeli. Hukukta dilekçe taslağı üretme, belge özetleme ve soru-cevap için kullanılır; çıktısı daima kaynağa bağlanmalı ve insan denetiminden geçmelidir.
C / Ç
Cari Hesap
Müvekkil veya tedarikçi ile karşılıklı borç-alacak ilişkisinin izlendiği hesap. Vekâlet ücreti, masraf ve tahsilatın birlikte görülmesini sağlar.
Çıkar Çatışması Kontrolü
Yeni bir işin kabulünden önce, karşı taraf veya ilişkili kişilerin büronun mevcut müvekkilleriyle çakışıp çakışmadığının denetlenmesi. Meslek kurallarının gereğidir ve otomatik taramaya elverişlidir.
D
Denetim İzi (Audit Trail)
Kim, neyi, ne zaman değiştirdi sorusunu geriye dönük cevaplayan değiştirilemez kayıt. Uyuşmazlık ve denetim hâllerinde ispat aracıdır.
Dilekçe Üretimi (Taslak Oluşturma) ⭐
Dosya bilgisi, dayanak mevzuat ve emsal kararların birleştirilerek düzenlenmeye hazır bir taslak metin çıkarılması. Kazanç, sıfırdan yazma süresinin ortadan kalkması ve biçim/atıf hatalarının azalmasıdır.
Dosya Safahatı ⭐
Bir davanın açılışından kesinleşmesine kadar geçtiği aşamaların kronolojik dökümü; UYAP'ta "safahat" olarak görüntülenir. Otomasyonun çıkış noktasıdır: safahat okunarak dosyanın hangi aşamada olduğu ve atılması gereken sonraki adım tespit edilebilir.
E
e-Arşiv Fatura
e-Fatura kullanıcısı olmayan alıcılara elektronik olarak düzenlenip raporlanan fatura türü. e-Fatura ile karıştırılması en sık yapılan uygulama hatasıdır.
e-Defter
Yasal defterlerin elektronik ortamda tutulup berat alınarak onaylanması. Beratların zamanında yüklenmemesi cezaî sonuç doğurur.
e-Duruşma ⭐
Duruşmaya taraf veya vekilin ses ve görüntü aktarımıyla, fizikî olarak salonda bulunmaksızın katılması. UYAP üzerinden talep edilir ve mahkemenin onayına bağlıdır.
e-Fatura
Belirlenen mükelleflerin, faturayı standart elektronik biçimde düzenleyip GİB üzerinden alıcıya iletmesi. Kâğıt fatura ile hukukî sonucu aynı, süreç ve arşivi farklıdır.
e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) ⭐
Serbest meslek erbabının, avukatlar dâhil, tahsil ettiği ücret için elektronik ortamda düzenlediği makbuz. Düzenleme zorunluluğu ve GİB'e raporlanması nedeniyle tahsilat sürecine bağlı çalışmalıdır.
Elektronik Satış (e-Satış)
Haczedilen malların UYAP e-satış portalı üzerinden elektronik teklif usulüyle satılması. Süreç tamamen takvime bağlı olduğu için otomatik hatırlatma gerektirir.
Elektronik Tebligat (e-Tebligat)
Tebligatın UETS üzerinden elektronik ortamda yapılması. Avukatlar ve şirketler için zorunludur; kâğıt tebligata göre süreleri farklı işletir, bu nedenle otomatik süre hesabı gerektirir.
Emsal Karar Eşleştirme
Somut olayla benzer maddi vakıaya dayanan kararların bulunup, lehe veya aleyhe olduğunun etiketlenmesi. Yalnızca benzerlik değil, kararın yönü ve güncelliği de değerlendirilmelidir.
Erişim Destekli Üretim (RAG) ⭐
Modelin cevabı ezberinden değil, önce ilgili belgeleri getirip (retrieval) sonra bu belgelere dayanarak üretmesi yöntemidir. Hukuk uygulamalarında doğruluğun temel şartıdır: cevap mevzuat metni, emsal karar veya dosya evrakına dayandığı için kaynak gösterilebilir ve denetlenebilir.
F
Fazla Mesai
Haftalık kırk beş saati aşan çalışma; kural olarak yüzde elli zamlı ücretlendirilir. Yıllık iki yüz yetmiş saat sınırı ve işçinin onayı ayrıca aranır.
Fizikî Tebligat Takibi (Barkod Sorgulama)
Posta yoluyla gönderilen tebligatın barkod numarasıyla teslim durumunun ve tarihinin izlenmesi. Tebliğ tarihinin kesinleşmesi, dosyadaki tüm sürelerin yeniden hesaplanmasını tetikler.
G
Gider Avansı ve Masraf Yönetimi
Yargılama için yatırılan avansların ve yapılan masrafların dosya bazında izlenip müvekkile yansıtılması. Tahsil edilmeyen masraf, büronun görünmeyen zararıdır.
Gömme (Embedding)
Metnin anlamını sayısal bir vektöre dönüştürme işlemi. Aynı hukukî kavramın farklı kelimelerle anlatıldığı metinlerin (ör. "kira bedelinin uyarlanması" ile "kira artış oranının tespiti") birbirine yakın çıkmasını sağlar.
H
Haciz
Borcun tahsili amacıyla borçluya ait mal, hak veya alacağa el konulması. Taşınır, taşınmaz, banka hesabı, araç ve maaş üzerinde farklı usullerle uygulanır.
Haciz İhbarnamesi (İİK 89) ⭐
Borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczi için bu kişiye gönderilen ihbarname; birinci, ikinci ve üçüncü olmak üzere kademelidir. Süresinde itiraz edilmezse borç zimmete geçer, bu yüzden takvimi sıkı yönetilmelidir.
Halüsinasyon ⭐
Modelin gerçekte var olmayan bir bilgiyi (ör. bulunmayan bir Yargıtay kararı veya madde numarası) inandırıcı biçimde üretmesi. Hukukta tek kabul edilebilir savunma hattı, her iddianın kaynak belgeye bağlanması ve atıfların doğrulanmasıdır.
Hedef Belge Analizi
Cevap verilecek belgenin (dava dilekçesi, istinaf dilekçesi, bilirkişi raporu) iddia ve tespitlerinin kalem kalem çıkarılıp lehe/aleyhe olarak sınıflandırılması. İtiraz edilecek noktaların hiçbirinin atlanmamasını sağlar.
Hibrit Arama
Anahtar kelime (BM25) ve semantik vektör aramasının sonuçlarını birleştiren yaklaşım. Madde numarası gibi bire bir eşleşme gereken sorgularla, olay anlatımına dayalı sorguları aynı sistemde doğru cevaplar.
Hukuk Dosya Yönetim Sistemi ⭐
Dosya, taraf, evrak, görev, süre ve tahsilat bilgilerini tek yerde tutan yazılım. Yapay zekâ katmanının değeri, altındaki veri disiplininin kalitesiyle sınırlıdır.
I / İ
Islah
Tarafın iddia veya savunmasını, yargılama sırasında bir kez tamamen ya da kısmen değiştirmesi (HMK m. 176). Özellikle işçilik alacaklarında bilirkişi raporu sonrası talep artırımının yolu budur.
İcra Takibi ⭐
Para veya teminat alacağının devlet gücüyle tahsili için icra dairesinde başlatılan süreç. Takip talebi, ödeme emri, kesinleşme ve haciz aşamalarından oluşur.
İhbar Tazminatı
Bildirim süresine uyulmadan yapılan feshin karşılığı olarak ödenen tazminat. Süreler kıdeme göre iki ile sekiz hafta arasında değişir.
İhtiyati Haciz
Alacaklının, henüz takip kesinleşmeden borçlunun malvarlığının kaçırılmasını engellemek için aldığı geçici koruma tedbiri. Teminat ve süre koşullarına sıkı biçimde bağlıdır.
İhtiyati Tedbir
Dava konusu hak veya şeyin korunması için mahkemece verilen geçici karar. Kararın uygulanması için belirli süre içinde icraya başvurulması zorunludur.
İnsan Denetimi (Human-in-the-loop)
Yapay zekâ çıktısının, sonuç doğurmadan önce yetkili bir kişi tarafından onaylandığı çalışma düzeni. Avukatlık mesleğinde sorumluluk devredilemez olduğu için zorunlu tasarım ilkesidir.
İş Akışı Otomasyonu
Bir olayın (evrak gelmesi, tebliğ, duruşma sonucu) önceden tanımlı görev, süre ve bildirimleri kendiliğinden tetiklemesi. "Kim, ne zaman, neyi yapacak" sorusunu insan hafızasından çıkarır.
İtirazın İptali / Kaldırılması
Borçlunun itirazıyla duran takibin, mahkeme veya icra hâkimliği kararıyla devam ettirilmesi yolu. Hangi yolun seçileceği alacağın belgesine göre değişir.
K
Karar Arama Motoru
Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi ve istinaf kararlarının metin üzerinden arandığı sistem. Olay benzerliğine göre arama yapılabilmesi için semantik arama ve yeniden sıralama gerektirir.
Kesinleşme Şerhi
Bir kararın artık olağan kanun yollarına tabi olmadığını gösteren, mahkemece verilen kayıt. İcraya koyma, tapu ve nüfus işlemleri için aranır.
Keşif
Hâkimin uyuşmazlık konusu yer veya nesne üzerinde bizzat inceleme yapması. Genellikle bilirkişi incelemesiyle birlikte yürür ve avans yatırılmasını gerektirir.
Kıdem Tazminatı
Kanunda sayılan sona erme hâllerinde, her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden ödenen tazminat. Tavan tutarı dönemsel olarak güncellenir.
Kıymet Takdiri
Haczedilen malın satışa esas değerinin tespiti. Tebliğinden itibaren şikâyet süresi işler.
Kişisel Veri Maskeleme (PII Maskeleme) ⭐
Ad, T.C. kimlik numarası, adres gibi kişisel verilerin, metin modele gönderilmeden önce yer tutucularla değiştirilmesi ve cevap dönerken geri yerleştirilmesi. KVKK uyumu ile yapay zekâ kullanımını bir arada mümkün kılar.
Kritik Süre Takibi ⭐
Kanunî ve mahkemece verilen sürelerin, başlangıç olayına bağlı olarak hesaplanıp izlenmesi. Mesleki sorumluluk sigortası kapsamındaki hasarların büyük kısmı kaçırılan sürelerden doğar.
Kurumsal Bellek ⭐
Büronun geçmiş dosyaları, dilekçeleri, yazışmaları ve kararlarından oluşan, aranabilir hâle getirilmiş bilgi birikimi. Personel değişiminde kaybolan bilginin kurumda kalmasını sağlar.
Kümülatif Vergi Matrahı
Yıl içinde vergilendirilen kazançların birikimli toplamı; gelir vergisi diliminin belirlenmesinde kullanılır. Yıl ortasında işe girişte önceki işverenden gelen matrahın devri gerekir.
M
Maaş Haczi
Borçlunun ücretinin, kanunî sınır dâhilinde (asgari ücret ve nafaka istisnaları gözetilerek) kesilerek icra dosyasına aktarılması. İşverene yazılan müzekkere ve kesinti takibiyle yürüyen, şablonlaşmaya çok uygun bir süreçtir.
Meslek Sırrı ve Yapay Zekâ
Avukatın öğrendiği bilgileri saklama yükümlülüğünün, üçüncü taraf model sağlayıcılarına veri gönderilmesi hâlinde de sürmesi. Maskeleme, veri saklamama taahhüdü ve yerel işleme bu yükümlülüğün teknik karşılığıdır.
Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MUHSGK)
Vergi kesintileri ile SGK prim ve hizmet bilgilerinin tek beyanname ile bildirilmesi. Bordro ile beyanın birebir tutması denetimlerde esas alınır.
Müvekkil Portalı
Müvekkilin dosyasının durumunu, belgelerini ve hesabını yetkisi ölçüsünde görebildiği alan. Bilgi taleplerinden doğan iş yükünü belirgin biçimde azaltır.
Müzekkere
Mahkemenin başka bir kurum veya makamdan bilgi ya da belge istediği yazı. Cevabının takibi dosyanın ilerlemesinde en sık tıkanan noktalardan biridir.
N
Nitelikli Elektronik Sertifika
Elektronik imza oluşturmak için kullanılan, imza sahibinin kimlik bilgilerini içeren ve sadece yetkilendirilmiş Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcıları (ESHS) tarafından verilen dijital sertifika.
Net-Brüt Ücret Hesabı
Anlaşılan tutarın brütten nete ya da netten brüte, kesinti kuralları gözetilerek dönüştürülmesi. Net anlaşmalarda kümülatif vergi matrahı arttıkça işverene maliyet değişir.
O / Ö
Otonom Sistem
İnsan müdahalesine gerek duymadan, önceden tanımlanmış kurallar veya yapay zeka modelleri çerçevesinde kendi kararlarını uygulayabilen yazılımsal altyapı.
Ödeme Emri
Borçluya, borcu ödemesi veya itiraz etmesi için gönderilen icra evrakı. İtiraz ve ödeme süreleri tebliğ tarihinden işlediği için tebligat takibi kritik önemdedir.
Özel Entegratör
Mükellef adına e-belge düzenleme, iletme ve saklama işlemlerini yürüten, GİB'den izinli hizmet sağlayıcı. Yazılım entegrasyonu genellikle bu kanal üzerinden kurulur.
P
Portal Otomasyonu (Robotik Süreç Otomasyonu)
Portal üzerinden yapılan tekrarlı işlemlerin (dosya tarama, yeni evrak indirme, safahat güncelleme) yazılımla düzenli olarak yürütülmesi. Yüzlerce dosyanın günlük takibini insan gücünden bağımsız hâle getirir.
Prime Esas Kazanç (PEK)
SGK primlerinin hesabına esas alınan, tavan ve tabanla sınırlı kazanç tutarı. Bazı yan hakların prim matrahına girip girmemesi ayrı kurallara tabidir.
Puantaj
Çalışanın dönem içindeki çalışma, izin, rapor ve fazla mesai gün/saatlerinin kaydı. Bordronun girdisi olduğu için hatası doğrudan ücrete yansır.
R
Rapora İtiraz Süresi
Bilirkişi raporunun tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilmesi gereken süre (HMK m. 281). Kaçırılması esasa ilişkin ciddi hak kayıplarına yol açar.
Rol Tabanlı Erişim Denetimi (RBAC)
Kullanıcının gördüğü ve yapabildiği işlemlerin görevine göre sınırlandırılması. Hukuk bürolarında hem meslek sırrı hem KVKK gereğidir.
S / Ş
Sağlayıcı Bağımsızlığı (Model Agnostic Mimari)
Uygulamanın tek bir yapay zekâ sağlayıcısına bağlı kalmaması, işlev bazında farklı modellere yönlendirilebilmesidir. Fiyat, hız, gizlilik ve mevzuat kısıtları değiştiğinde yazılımı yeniden yazmadan model değiştirilebilir.
Saklama ve İmha Politikası
Her veri kategorisi için tutma süresinin ve süre sonunda imha yönteminin tanımlanması. Dosya arşivinin hem hukukî hem depolama maliyeti bakımından yönetilmesini sağlar.
SEGBİS
Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi; yargısal işlemlerin kaydedilmesi ve uzaktan katılımın sağlanmasında kullanılan altyapı. e-Duruşma ve talimatla ifade alma bu sistem üzerinden yürür.
Semantik Arama ⭐
Kelimenin birebir eşleşmesi yerine anlamı üzerinden sonuç getiren arama. Klasik anahtar kelime aramasında kaçan emsal kararlar, olay örgüsü benzerliğiyle bulunur.
Seri Dosya Yönetimi (Toplu Takip)
Aynı hukukî sebebe dayanan çok sayıda dosyanın tek bir şablon ve tek bir iş akışı üzerinden açılıp izlenmesi. Abonelik, sigorta, bankacılık ve tüketici uyuşmazlıklarında birim maliyeti belirleyen yetenektir.
SGK Prim Teşviki
Belirli şartları taşıyan işverenlerin prim yükünün, kanunla öngörülen indirim veya destekle azaltılması. İmalat, teknoloji geliştirme bölgesi ve ilave istihdam gibi ayrı rejimler içerir.
Stopaj (Gelir Vergisi Tevkifatı)
Ödemeyi yapanın, ödeme tutarı üzerinden vergi kesip idareye yatırması. Avukatlık ücreti ödemelerinde makbuz düzenlenirken hesaba katılır.
Şablon Doldurma
Yapısı sabit belgelerin (maaş haczi müzekkeresi, 89/1 ihbarnamesi, THH başvurusu) yalnızca değişken alanları doldurularak üretilmesi. Serbest üretime kıyasla daha hızlı ve hatasızdır.
T
Tahsilat Takibi ve Vade Yönetimi
Düzenlenen belgelerin ödenme durumunun ve gecikmelerinin izlenmesi. Büronun nakit akışını doğrudan belirleyen süreçtir.
Takip Talebi
Alacaklının icra dairesine sunduğu, alacağın tür, tutar ve dayanağını gösteren istem. Takibin türü (ilamlı, ilamsız, kambiyo, rehnin paraya çevrilmesi) burada belirlenir.
Tebliğ Tarihi ⭐
Bir evrakın muhataba usulüne uygun ulaştığı tarih; kanunî sürelerin başlangıç noktasıdır. Elektronik tebligatta muhatabın adresine ulaşmasından itibaren beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır.
Tensip Zaptı
Davanın açılmasının ardından mahkemenin ilk kez düzenlediği, taraflara verilecek süreleri ve yapılacak işlemleri gösteren tutanak. İçerdiği süreler, dosyanın ilk kritik takvimini oluşturur.
Token
Modelin metni işlediği en küçük birim; kabaca bir kelimenin parçası. Maliyet ve hız hesapları token üzerinden yapılır.
Tüketici Hakem Heyeti (THH) ⭐
Parasal sınırların altındaki tüketici uyuşmazlıklarına bakan, başvurusu harçsız ve yazılı usulle işleyen karar mercii. Yüksek hacimli, birbirine benzer başvurularda şablon üretimi ve toplu takip ile ölçeklenen tipik bir seri iş alanıdır.
U / Ü
UDF Biçimi
UYAP'ın kullandığı, biçimlendirilmiş metni saklayan belge formatı. Portale gönderilecek dilekçelerin bu formatta ve biçim bütünlüğü korunarak üretilmesi gerekir.
UYAP Avukat Portalı
Avukatların dosya sorgulama, evrak gönderme, harç yatırma ve duruşma takibi işlemlerini yürüttüğü elektronik kapı. Nitelikli elektronik sertifika (e-imza) veya mobil imza ile giriş yapılır.
Ücret Bordrosu ⭐
Çalışanın bir dönemdeki kazanç, kesinti ve net ödemesini gösteren yasal belge. SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisinin doğru matrahlar üzerinden hesaplanmasını gerektirir.
V
Vektör Veritabanı
Gömme vektörlerini saklayıp anlamsal yakınlığa göre arama yapan veritabanı türü. Mevzuat maddeleri ve karar metinleri bu yapıda indekslenir.
VERBİS
Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi; belirli ölçütleri aşan veri sorumlularının kaydolduğu sicil. Kayıt ve güncelleme yükümlülüğü idarî yaptırıma tabidir.
Veri Sorumlusu
Kişisel verilerin işlenme amaç ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminden sorumlu kişi. Hukuk büroları müvekkil ve karşı taraf verileri bakımından veri sorumlusu konumundadır.
Veri Yerelleşmesi (Data Residency)
Verinin hangi ülkedeki sunucularda tutulduğu ve yurt dışına aktarımının hangi şartlara bağlı olduğu meselesi. Yapay zekâ hizmeti seçiminde en sık atlanan uyum kriteridir.
Y
Yapay Zekâ Ajanı (Agent)
Verilen hedefe ulaşmak için araç çağırabilen, adım adım karar veren yapay zekâ bileşeni. Örneğin dosya sorgulama, evrak indirme, özetleme ve görev açma adımlarını sırayla yürütür.
Yapay Zekâ Uyum Yükümlülükleri
Yapay zekâ sistemlerinin şeffaflık, veri yönetimi, risk sınıflandırması ve insan gözetimi bakımından tabi olduğu kurallar bütünü. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü ve KVKK; hukuk teknolojisi seçiminde artık teknik değil uyum kriteri hâline gelmiştir.
Yeniden Sıralama (Rerank)
Aramadan dönen adayların, sorguyla ilgililiğine göre ikinci bir modelle yeniden puanlanıp sıralanması. İlk on sonucun isabetini belirgin biçimde yükselten aşamadır.
Yıllık İzin Hakediş
Çalışanın kıdemine göre kazandığı ücretli izin süresi ve bunun kullanılan/bakiye ayrımı. Bakiye izin, iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşen bir borç kalemidir.
Yönerge (Prompt)
Modele ne yapacağını anlatan talimat metni. Hukukta yönerge; dilekçe türü, mahkeme, taraf sıfatı ve dosya bağlamını içerdiğinde çıktı kalitesi ölçülebilir biçimde artar.
Z
Zaman Takibi (Adam-Saat)
Dosyaya harcanan sürenin kayda geçirilerek maliyet ve ücretlendirmeye esas alınması. Sabit ücretli işlerde kârlılığın ölçülebilmesinin tek yolu budur.
Zorunlu Arabuluculuk (Dava Şartı) ⭐
Belirli uyuşmazlıklarda (işçi-işveren, ticarî alacak, kira, tüketici) dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasının şart olması. Son tutanak dosyaya eklenmezse dava usulden reddedilir.